Teli Sanata Dönüştüren El İşçiliği: Telkari

Teli Sanata Dönüştüren El İşçiliği: Telkari

Teli Zarif Sanatlara Dönüştüren El İşçiliği: Telkari

Osmanlı sanatları arasında en çok rağbet gören Mardin yöresine özgün gümüş işleme sanatlarından olup günümüze kadar popülerliğini koruyan değerli sanat dallarından biridir. Telkari sanatı Güneydoğu Anadolu yöresinin dışında İç Anadolu Bölgesinde de yaygınlık gösteren sanatlardan olmuş ve günümüzde Ankara’nın Beypazarı ilçesinde geliştirilerek farklı desen ve süslemelerle günümüze getirilmiştir. Telkari çok ince gümüş tellerin şekil verilerek yapılmasıyla oluşturulur.  Tarihsel çok eski çağlara ait olan Telkari 3 bin yıla yakın geçmişe sahip sanat dallarından biri. Bu sanatın icadı Ortaçağ’a dayanıyor.  Ortaçağ sonrası zaman zaman uygulama alanları genişletilmiş, Barok dönemlerinde Venedik ve Sicilya’da yaygınlaşan sanatlardan biri olmuştur. Telkarinin en yüksek düzeylere çıkma noktası ise Etrüskler tarafından meydana gelmektedir. Telkari’nin kelime anlamı yaka iğnesidir. Bu iğneler de tellerle yapılır.  Lakin bu ifade sadece tellerle yapılan tüm el sanatları anlamına gelmiyor. Bu teknikle yapılan örgü bir bilezik Telkari olmamaktadır. Ağaç objeler üzerine açılan oyuklar ve yollar sayesinde içine gömülen dövme tellerin yerleştirilmesine bu sanatın adı veriliyorsa da bu tarz sanatın adı ‘tenzil’ sanatı olarak bilinir.

finca-500x500 Teli Sanata Dönüştüren El İşçiliği: Telkari

Osmanlı’da Zarif Tel Sanatı: Telkari

Telkari sanatı Osmanlı dönemlerinde ‘vav işi’ olarak adlandırılmıştır. Bu tanımlama ‘vav’ harfinin el uygulamaları esnasında kullanılan motif olmasından ötürü verildiği söylenmektedir. Telkari ustaları ise ‘çift işi’ olarak bu sanatı tanımlamakta, Telkarinin yapımı esnasında oluşan parçaların tek tek bir araya getirilmesinde kullandıkları cımbıza benzeyen çok ince ‘çiff’ denilen aletin adıdır. Telkaride yapılan her objede kullanılan bütün malzemeler de işi icra eden ustalar tarafından yapılır. Dışarıdan hazır malzeme kullanılmaz. Bu sanatın hammaddesi telden oluşur. Ustaların potada erittiği gümüş madeni ince çubuklar oluşturulmak üzere kalıplara dökülür. Daha sonraki etapta yapılacak işin cinsine göre çelik haddelerden geçirilir. Bu işlem zahmetli ve uzun zaman alıcıdır. Teller haddeden geniş kısımdan sokulur, öbür taraftan çekilerek uzatılır ve incelmesi sağlanır. Madenler bu işlem esnasında sert konuma geçer. Sertleştikçe tavlama işlemi yapılır. Maden ateşte kor hale gelinceye kadar bekletilir. Ateşten çıkarıldıktan sonra bal mumuna batırılır.  Tellerin haddeden çekilmesi esnasında özel pensler kullanılır. Telkari işi iki ana kısımdan oluşmaktadır. Birinci etapta ’muntaç’ adı verilen ana iskeletin oluşturulmasından ibarettir. Çalışmanın ikinci kısmını ‘muntaç’ın içine oturtulan vav, gül, kake, tırtıl, dudey isimleri verilen farklı motiflerin oluşturulması çalışmalarıdır.

finca-500x500 Teli Sanata Dönüştüren El İşçiliği: Telkari

Osmanlı’da İnce İşçilik: Telkari

Telkaride önce muntaç ‘ana iskelet’ oluşturulur. İskeletteki tel kalınlıklarının motiflerde bulunan tel kalınlığının iki katı olması şarttır. Ana iskeletin oluşturulmasından sonra boşlukların içi hassasiyet ve titizlikle doldurulur. Doldurma işlemi ceviz ağacından oluşan düz bir yüzeyde yapılır. Çok incelikle meydana getirilen gümüş teller kaynak yöntemiyle yapılır. Saç teli inceliğinde olan tellerin kaynak yapılması oldukça zahmetli ve güç işlerden biridir. Kaynak ısısının iyi ayarlanması gerekir. Fazla ısı verildiğinde tellerin erimesine yol açar. İşlem öncesi tellerin erimemesi için toz boraks kullanılır. İskeletin meydana getirilmesinden sonra motiflerin üzerine yerleştirme işlemi kaynak yapılmak suretiyle sürdürülür. Motif oluşumu uzun zaman alan işlerden birisidir. Bu işlem büyük sabır ve hassasiyet ister. Telkari sanatının Mezopotamya ve eski Mısır kaynaklı olduğu ifade edilir. Buralardan Anadolu’ya ve Avrupa’ya yayıldığı rivayetler arasında yer alır. Telkarinin ülkemizde merkez olarak Mardin’in Midyat ilçesinden çıktığı bilinmektedir. Midyat’ta yapılan işçiliği kıymet kazanmıştır. Beypazarı ilçesi de bu sanatın yürütüldüğü önemli yerlerden biri olarak güncelliğini korumaktadır.

Sosyal Medyada Paylaşın:
Sonraki Yazı

BİRDE BUNLARA BAKIN

3 yorum

  1. Nerde o eski el işçilikleri. Herşeyi fabrikasyona dönüştürdük. Eskiden yapılan herşeyde bir emek bir alın teri vardı. O emek ve alınteri o sanatkarların öpülesi ellerinde oluşturulan bu güzel eserlere yansırdı. Artık aldığımız herşey bollaştı fakat kalitesi ve güzellikleri bir o oranda azaldı.

  2. Harikalar ya bayıldım hepsine. Bu gerçekten sanat. Keşke bende böyle eserler üretebilsem. El işçiliğine, el emeğine her zaman saygım sonsuz

  3. Hep özenmişimdir böyle şeyler yapabilmeyi ama pek yetenek yok bende kıvıramadım. Başka sanatlara yönelsem daha iyi olacak sanırım

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Boğa
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU
BOĞA BURCU YORUMU
İKİZLER BURCU YORUMU
Kafanız karışık olabilir ve yapmanız gereken işlere dikkatinizi odaklamanız zor olabilir. Fakat farklı fikirleri olan kişiler ile karşılaşabilirsiniz ve böylece dikkatinizi dağıtan konulardan uzaklaşabilirsiniz. Veya kafanızı karıştıran konulara farklı çözümler bulabilirsiniz. Bu arada tartışma ortamlarından uzak durun ve iddiacı bir tavır içinde bulunmayın. Çünkü yanlış anlamalar olabilir. Dosyalar, evraklar ve faturalar ile ilgili bazı karışıklıklar olabilir. Dikkatinizi yükseltin. Kaybettiğinizi düşündüğünüz evrakları bulabilirsiniz veya önünüzde duran dosya veya anahtarı başka yerlerde arayabilirsiniz. Sürprizler, düşüncelerinizi değiştirmenize yardımcı olacak.
YENGEÇ BURCU YORUMU
Güne yoğun duygular ile başlayacaksınız. Girişimde bulunmak istediğiniz konularla ilgili aceleci olabilirsiniz. Fakat bütün sabırsızlığınıza rağmen yapıcı ve olumlu davranmayı başaracaksınız. Bugün dikkatinizi projelerinize odaklayabilirsiniz ve çeşitli araştırmalar yapabilirsiniz. İletişim trafiğiniz çok hareketli olacak ve hareketli bir gün geçireceksiniz. Saygın çevreler ve ilginç kişiler ile karşılaşabilirsiniz ve düşünceleriniz değişebilir. Daha kapsamlı düşünebilirsiniz ve projelerinizi uygulamak için kuvvetli arzular duyabilirsiniz. Katılacağınız davet ve toplantılarda fikirlerinizi etkileyici bir biçimde ortaya koyabilirsiniz.
ASLAN BURCU YORUMU
Yaratıcılık gerektiren konular ile ilgilenmek keyfinizi yerine getiriyor. Fikirleriniz ve hayat görüşünüz değişiyor. Gelenekler ve alışkanlıklarınız ile ilgili tavrınız ve davranışlarınız da bu arada değişiyor. Bugün dikkatinizi çevrenize yönelteceksiniz ve daha önce sizi rahatsız eden konular ve olaylara daha farklı açılardan baktığınızın farkına varacaksınız. Bu arada bazı kaygılarınız olabilir. Özellikle yaptığınızdan daha önemli ve ciddi şeyler yapmak isteyebilirsiniz. Fakat eskiden küçümsediğiniz veya önemsemediğiniz konuların artık sizin için önemli olduğunu keşfedeceksiniz.
BAŞAK BURCU YORUMU
TERAZİ BURCU YORUMU
Yaşam enerjinizin yükseldiği bir dönem fakat beklentilerinizin yarattığı gerilimi denetlemeniz pek kolay olmayabilir. Seyahate çıkmak ve sportif faaliyetler sizi rahatlatacak. Marjinal kişiler ve ilginç konular ilginizi çekebilir. Bu arada ani değişikliklerden rahatsızlık duymanız da mümkün. Aslında kendinizi keşfettiğiniz bir süreç içindesiniz ve yenilikler ilginizi çekerken aynı zamanda huzursuzluk hissetmenize de neden olabilir. Hayata ve olaylara bakış açınız değişiyor. Bu arada aceleci davranmayın ve güç mücadelesi yapmaktan kaçının. Bugün farklı organizasyonlar dikkatinizi çekebilir ancak yapmanız gereken işlere odaklanmanız gerekiyor. İlginç konular ve karşılaştığınız sürprizler dikkatinizi dağıtabilir. Sorunları büyütmeyin.
AKREP BURCU YORUMU
Kariyer yapmak ve sosyal statüsünü yükseltmek isteyenler yeni atılımlarda bulunabilir ve fırsatlarla karşılaşabilirler. Bugün kendinizi güçlü hissedecek ve girişimde bulunmak için kuvvetli arzular duyacaksınız. İsteklerinizin peşinden gidebilir ve güç sahibi olanların desteğini alabilirsiniz. Güne keyifli başlayacak ve planlarınızı uygulamak için harekete geçeceksiniz. Arkadaşlarınız ile iletişiminiz kuvvetli olacak. Ekip çalışmaları ve yapacağınız organizasyonlar ile ilgili çalışmalarınızı hızlandırabilirsiniz. Özellikle geleceğe yönelik büyük organizasyonlar yapabilirsiniz.
YAY BURCU YORUMU
OĞLAK BURCU YORUMU
KOVA BURCU YORUMU
Kendinize olan güveninizin yükseldiği bir dönem. Bazı karışıklıklar olsa bile sorunlara yaratıcı çözümler bulabilirsiniz ve dikkat çekici olabilirsiniz. İlginç çevreler ve sıra dışı işler yapan kişiler ile karşılaşabilirsiniz. Sürprizler ve ani değişikler sizi heyecanlandıracak ve kendinize olan güveniniz yükselecek. Parasal konulara yönelik hoş gelişmeler olabilir ve yeni atılımlarda bulunmak için kuvvetli arzular duyabilirsiniz. Farklı alanlar ve kendinizi keşfetmenize yardımcı olacak olacak kişiler ile karşılaşabilirsiniz. Hemen harekete geçmek isteseniz bile tedbirli davranacaksınız ve olayların gelişmesini bekleyeceksiniz.
BALIK BURCU YORUMU
  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM
Verification: 197d1fde147e3b28